Economy

Birleşik Krallık Yardımı Mısır'ın diktatörünün ekonominin 'korunan sektörlerini" özelleştirmesine yardımcı oluyor

Ingiltere, yardım bütçesini dünyanın en baskıcı hükümetlerinden birinin kamu varlıklarını yabancı yatırımcılara satışını desteklemek, ve Mısır'ın acımasız rejimine yakınlaşmak için kullanıyor.
Mısır diktatörü Abdülfettah El Sisi, bir yıl önce Mısır'ın demokratik yollarla seçilmiş ilk liderinin askeri bir darbeyle devrilmesinin ardından 2014 yılında iktidarı devraldı. O zamandan bu yana bu Kuzey Afrika ülkesinde insan haklarına yönelik baskıyı arttırdı ve binlerce siyasi mahkumu hapse attı. Keyfi tutuklamalar ve işkence yaygın bir durumda.
Mısır diktatörü Abdülfettah El Sisi, bir yıl önce Mısır'ın demokratik yollarla seçilmiş ilk liderinin askeri bir darbeyle devrilmesinin ardından 2014 yılında iktidarı devraldı. O zamandan bu yana bu Kuzey Afrika ülkesinde insan haklarına yönelik baskıyı arttırdı ve binlerce siyasi mahkumu hapse attı. Keyfi tutuklamalar ve işkence yaygın bir durumda.

Önümüzdeki ay COP27 (Birleşmiş Milletler  İklim Zirvesi) iklim konferansına ev sahipliği yapacak olan Sisi'nin yönetimindeki Mısır, Amnesty'e (Uluslararası Af Örgütü) göre bir "insan hakları krizinin" ortasında bulunuyor.

Rejimin tutukluları arasında, Nisan ayından bu yana açlık grevinde olan İngiliz demokrasi aktivisti Alaa Abdel Fattah da bulunuyor. Fattah'ın ailesi onun yakında ölebileceğinden endişe ediyor.

Baskıların artmasıyla birlikte İngiltere, Mısır rejimine giderek daha yakın hale geldi. MI6 (İngiliz Gizli İstihbarat Servisi) Başkanı Richard Moore, 2020'nin sonlarında Kahire'de Sisi ile bir araya gelerek "istihbarat işbirliği" hakkında görüştü

MI5 ve MI6'dan üst düzey yetkililer her yıl Londra'nın hemen kuzeyindeki bir Birleşik Krallık askeri üssünde Mısırlı casusları eğitiyor

Ancak İngiltere'nin yardımları ülkedeki İngiliz müdahalesinin bir diğer ayağını oluşturuyor. İngiltere'nin Mısır'daki yardım programı, "kamu kurumlarının bağımsız kuruluşlar haline gelmeye başlamasına” ve korunan sektörlerin yabancı/özel yatırıma açılmasına yardımcı olmayı birinci önceliği olarak sıralıyor.

Bu yardım programı yılda yaklaşık 14 milyon sterline mal oluyor — bunun yüzde 98'i İngiltere'nin yardım bütçesinden geliyor. 

Yardım programının yılda yaklaşık 4 milyon sterline mal olan ekonomik bölümünün amacı Mısır ekonomisinde "yapısal reformlar uygulamak". 

Program, Mısır rejimiyle yakın koordinasyon içinde planlanıyor ve Sisi'nin "reform önceliklerine” yardımcı olmayı amaçlıyor.

Program "Birleşik Krallık'ın çıkarlarını tehdit eden istikrarsızlık ve çatışmaları" önlemek amacıyla hükümetler arası bir para kaynağı olan Conflict, Security and Stability Fund (CSSF) aracılığıyla yürütülmektedir. 

Başbakanın yetkisi altındaki Ulusal Güvenlik Konseyi (The National Security Council) fonun stratejik yönünü belirlemektedir. Ancak bir parlamento komitesi, CSSF'nin "Birleşik Krallık ulusal güvenliğinin ihtiyaçlarını karşılamayan projeler için bir ‘örtülü ödenek’” olarak kullanıldığını tespit etti.

Özelleştirme Çabaları

Mısır, uzun süredir devletin ya da ordunun kontrolünde olan pek çok değerli varlığa sahip. Ancak Sisi rejimi özelleştirme için bastırıyor.

CSSF yardım programının başladığı 2018 yılında Mısır, özelleştirilmesi planlanan 23 devlet şirketini açıkladı. Ardından bu yılın Ocak ayında Mısır Planlama Bakanı, ülkenin, devlete ait şirketlerin hisselerinden her ay satmayı hedeflediğini söyledi. 

Mayıs ayında Mısır başbakanı Mostafa Madbouli devlete ait şirketlerin özelleştirilmesine ilişkin planları açıkladı. Madbouli, devlete ait 10 şirketin ve orduya ait iki şirketin bu yıl içinde borsada listelenmesinin planladığını açıkladı.

Özelleştirmeyi teşvik eden Birleşik Krallık yardımı, Mısır'daki iki Dünya Bankası projesi aracılığıyla yönlendiriliyor. Bunlardan en pahalısı Dünya Bankası ile yapılan "stratejik ortaklık" projesidir. 

Diğeri ise kamu hizmetlerinin özelleştirilmesini teşvik eden ve dünyanın dört bir yanındaki oligarkları destekleyen Uluslararası Finans Kurumunu ( International Finance Corporation, IFC), özel sektöre kredi veren bankanın kolu,finanse ediyor.

Birleşik Krallık yardımının desteklediği Dünya Bankası'nın ülke ortaklık yapısı "özel yatırımlar için iş ortamının geliştirilmesini" amaçlamaktadır. Ayrıca "yatırımcı güvenini artıracak ve özel sektörün daha fazla katılımını kolaylaştıracak yatırım ortamı reformlarını" teşvik etmektedir.

Bu yapı, Dünya Bankası'nın "enerji ve su alanlarında... sınır ötesi özel yatırımları teşvik etmeye çalışacağını" belirtmektedir.

Mısır programı, İngiliz yardım bütçesinin, fedakarlık adı altında devlet ve şirket hedeflerini takip etmek üzere nasıl siyasallaştırıldığının bir başka örneği olarak görünmektedir. 

Aynı zamanda "otoriter neoliberalizm" olarak adlandırılan, İngiltere destekli diktatörlerin yaygın özelleştirme dayatmalarının da bir örneği gibi görünmektedir. 

İngiltere dünyadaki otoriter rejimlerin çoğunu destekliyor ve müttefiklerini devlete ait varlıkları özelleştirmeye ve İngiliz şirketlerinin yatırım yapmasına izin vermeye zorlamak için diplomatik gücünü ve yardım bütçesini sıklıkla kullanıyor.

Birleşik Krallık çıkarları

Birleşik Krallık, yaklaşık 50 milyar sterlinlik bütçe ve 2,000 tane Birleşik Krallık şirketinin Mısır marketinde çalışmasıyla, Mısır'daki en büyük yatırımcılardan biridir.

Birleşik Krallık hükümeti, Sisi'nin iktidara gelmesinden bu yana şirketlerin Mısır'da faaliyet göstermesi için yoğun çaba sarf etti ve 2019'da yatırımı teşvik etmek için İngiliz Yatırımcılar Forumunu kurdu.

O dönemde baskı giderek artıyordu. O yıl İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), Sisi'nin "güvenlik güçlerinin siyasi muhaliflere, sivil toplum aktivistlerine ve hükümete yönelik hafif eleştirilerini dile getiren diğer pek çok kişiye karşı korkutma, şiddet ve tutuklama kampanyasını tırmandırdığını" belirti.

Birleşik Krallık hükümetinin Mısır'daki en değerli yatırımı, ülkede neredeyse 60 yıldır faaliyet gösteren BP’dir (British Petrol). Şirket, "Ülkenin enerji endüstrisinin önemli bir parçası haline geldik” diye belirtiyor

Dışişleri Bakanlığı ve MI6'ya yakın olan İngiliz petrol devi bu süre zarfında Mısır petrolünün neredeyse yüzde 40'ını üretti. Şirket şu anda ülkenin gazının %50'sini üretiyor.

MI6'nın eski başkanı Sir John Sawers, istihbarat teşkilatından ayrıldıktan bir yıl sonra, 2015 yılında BP'nin yönetim kuruluna katıldı. Kendisine sonrasındaki dört yıl boyunca şirket tarafından 699 bin sterlin ödeme yapıldı.

Sisi'nin iktidara gelmesinden bir yıl sonra, 2015'te BP, beş gaz sahasını içeren Batı Nil Deltasının gaz gelişimine 9 milyar dolarlık yeni bir yatırım yapacağını duyurdu.

Şirket, yatırımının "Mısır'ın yatırım ortamına ve ekonomik potansiyeline bir güven belirtisi" olduğunu söyledi. 

BP şu anda projenin yüzde 83 hissedardır. Bu Mısırın doğal gaz üretiminin yüzde 25ini oluşturmaktadır.

Yatırımın yapıldığı dönemde Sisi, acımasız yöntemlerle, iktidarını güçlendiriyordu. İnsan Hakları İzleme Örgütü "Mısır'ın modern tarihindeki en ciddi insan hakları krizinin 2014 yılı boyunca hız kesmeden devam ettiğini" belirti

Dışişleri Bakanlığı, Declassified'a Mısır'da ki insan hakları konularını düzenli olarak gündeme getirdiğini ancak kayıtda bir yorumda bulunmayacağını söyledi.

Matt Kennard Declassified UK'de baş arastırmacıdır. Londra'daki Centre for Investigative Journalism'de araştırmacı olarak çalışmış ve ardından direktörlük yapmistir. Onu Twitter'da takip edebilirsiniz: @kennardmatt

Help us build the Wire

The Wire is the only planetary network of progressive publications and grassroots perspectives.

The mission of the Wire is bold: to take on the capitalist media by creating a shared space for the world’s radical and independent publications, building a coalition that is more than the sum of its parts.

Together with over 40 partners in more than 25 countries — and the relentless efforts of our team of translators — we bring radical perspectives and stories of grassroots struggles to a global audience.

If you find our work useful, help us continue to build the Wire by making a regular donation. We rely exclusively on small donors like you to keep this work running.

Support
Available in
EnglishGermanPortuguese (Brazil)FrenchSpanishTurkish
Author
Matt Kennard
Translators
Deniz Küey and Ender Akay
Date
01.11.2022

More in Economy

Economy
2020-08-14

Alves & Kvangraven: Reclaiming Economics After Covid-19

Receive the Progressive International briefing
Site and identity: Common Knowledge & Robbie Blundell