Yeni Zelanda Savunma Kuvvetleri (NZDF) Avustralya, Kanada, Birleşik Krallık ve Birleşik Devletleri de kapsayan elektronik dinleme ağı olan Beş Göz istihbarat ittifakına ülkenin üyeliğiyle bağlantılı olarak uydu gözlem araştırması yürütmektedir.
Savunma Bakanlığı ve NZDF'ye temel askeri teknoloji danışmanlığı sağlayıcısı olan NZDF’nin Savunma Bilimi ve Teknolojisi (DST) birimi, ABD Donanması'nın Deniz Kuvvetleri Lisansüstü Okulu ile iş birliği yapmaktadır. Bu okulun yirmiyi aşkın Lisansüstü ve doktora öğrencisi, DST ile yapılan çalışmalara doğrudan dahil olmuştur. DST'nin katılımı, büyük bir olasılıkla Birleşik Devletler gibi daha büyük devletlerin ordularıyla ‘uzay alanında birlikte çalışabilirlik’ geliştirmek üzere Uzay ve Navigasyon Savaşı programı kapsamında bulunmaktadır.
DefenseScoop, araştırmacıların ‘gelecekteki Pentagon uydu programlarının önünü açmayı ve personele önemli bilgi birikimi kazandırmayı’ amaçladığını ifade etmektedir. Kaliforniya'daki Deniz Kuvvetleri Lisansüstü Okulu'nda 9-11 Temmuz 2024 Deniz Kuvvetleri Uzay Zirvesi'ne ilişkin araştırmaya ait bir grafiğe göre bu bilgi birikimi ‘gelecekteki savaş için kritik yetenekler geliştirmeyi’ içermektedir.
‘Gelecek savaşın hedef ülkesi’ni işaret eden bir başka posterde ise ‘Çin Halk Cumhuriyeti'nin Güney Çin Denizi ve Ay ile Dünya Arasındaki Faaliyetleri’ni (Dünya ile Ay arasındaki bölge) ele alan bir proje tanıtılmaktadır.
NZDF, ABD'nin ana istihbarat teşkilatlarından Ulusal Keşif Ofisi (NRO) için çalışmaktadır. Washington Post'un ifşacı Edward Snowden'dan elde ettiği belgelere dayanarak yaptığı yoruma göre NRO'nun ölçeğini gösteren 2013 mali yılı için önerilen bütçesi, toplam 52,6 milyar dolar istihbarat harcamasının 10,3 milyar dolarını oluşturuyordu. Buna kıyasla Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) 10,8 milyar dolar, CIA ise 14,7 milyar dolar bütçe aldı.
Ajansın 2000 Ulusal İnceleme Komisyonu, Ulusal Keşif Ofisi'nin (NRO) uydularının ‘NRO tarafından işlenen ve ardından görev ortaklarından birine sağlanan ham verileri topladığını’ ifade etmektedir. NSA'ya sinyal istihbaratı (ele geçirilen elektronik iletişimlerin analizi), Ulusal Jeo-Uzamsal İstihbarat Ajansı'na görüntü istihbaratı (görsel verilerin analizi) ve Savunma İstihbarat Ajansı'na ölçüm ve imza istihbaratı (algılama cihazlarından elde edilen verilerin analizi) sağlamıştır. Ulusal Keşif Ofisi'nin ‘genişleyen müşteri listesi’, CIA ve (ABD) Savunma Bakanlığı’nı (DOD) kapsamaktadır.
NZDF on yıllardır Beş Göz istihbaratıyla bağlantılıdır. Araştırmacı gazeteci Nicky Hager'in ortaya çıkardığına göre 1996 yılında her bir Donanma fırkateyninde altı ila on elektronik savaş uzmanı ve bir elektronik savaş Kara Kuvvetleri birliğinde yirmi bir personel vardı. Görevleri ‘ele geçirilen iletişimlerin içeriğinden bilgi toplamak’tı. Her iki kuvvet de NSA ile entegreli Yeni Zelanda Hükümeti İletişim Güvenliği Bürosu ile doğrudan işbirliği içindeydi.
Ulusal Keşif Ofisi ABD Savunma Bakanlığı'na bağlı bir ajans olmasına rağmen, Yeni Zelanda Radyosu geçen yılın sonlarında NZDF’ye araştırmada kullanılan bir uydunun Savunma Bakanlığı'na ait olup olmadığını sorduğunda, ordu “şu anda daha fazla ayrıntı verme yetkisinin olmadığını” söyledi.
Ulusal Keşif Ofisi'nin görevlendirdiği araştırmanın bir parçası olarak Yeni Zelanda, 14 Ocak 2025'de Kaliforniya'daki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden SpaceX Falcon 9 Transporter 12 göreviyle alçak Dünya yörüngesine fırlatılan Tui FVEY (Beş Göz) uzay araştırma cihazını üretti. Tui, 10 cm x 10 cm x 10 cm birimlerindeki küçük uydular sınıfı olan CubeSats’ın Otter 6U CubeSat'a ait temel uzay araştırma cihazıdır. Alçak Dünya yörüngesi, yüksek çözünürlüklü görüntü yakalama sağlar, veri aktarımı gecikmesini azaltır ve uyduların Dünya etrafında kabaca her doksan dakikada bir tur atması nedeniyle yüksek tekrar ziyaret oranları sunar.
ABD Deniz Kuvvetleri Lisansüstü Okulu'nun bir posterinde Tui, 'uzay tabanlı denizcilik alan farkındalığı yetenekleri için risk azaltımı çabası' olarak tanımlanmaktadır. Bu yetenekler, NZDF'nin dört Boeing P-8A Poseidon deniz devriye uçağının gözlem rolünü tamamlayabilir. Daha spesifik olarak, Resmi Bilgi Edinme Yasası kapsamında elde ettiğim bir alıntıya göre Ocak 2025 tarihinde Savunma Bakanı için DST tarafından hazırlanan Haftalık Savunma Raporu’nda belirtildiği gibi, uzay araştırma cihazı iki yıl boyunca araştırmacıların 'uzay operasyonlarında iletişim gecikmelerini azaltmaya yardımcı olacak iletişim yollarını test etmelerini' sağlayacak veriler üretecektir.
Tui ile birlikte Otter CubeSat, Deniz Kuvvetleri Lisansüstü Okulu tarafından geliştirilen iki uzay araştırma cihazını barındırmaktadır: bir X-bant SDR (yazılım tanımlı radyo) ve yörüngede bir LED uzay araştırma cihazı (LOOP). 2020 ABD Donanması basın açıklamasına göre X-bant SDR'nin rolü, ‘yoğun geleneksel iletişim frekanslarından daha iyi bant genişliğine ve veri menziline sahip X-bant'a geçişi başlatmaktır’. Bu arada Deniz Kuvvetleri Lisansüstü Okulu'nun açıkladığı gibi, LOOP araştırmacıların ‘temel mesajlaşma için ışığı ayarlayabilen yeşil ve yakın kızılötesi dalga boylarında iletim yapan iki LED grubu kullanarak görüş hattı iletişimleri’ ile deneyler yapmasını mümkün kılmaktadır.
Tui, Yeni Zelanda'nın ABD Deniz Kuvvetleri Lisansüstü Okulu ile bağlantılı tek projesi değildir. Bunun aksine Yeni Zelanda Savunma Bilim ve Teknoloji Direktörü David Galligan'ın ifade ettiği gibi bu proje, “DST'nin Korimako uzay araştırma cihazıyla başlayan uzay operasyonları araştırma ve geliştirme yolculuğunun devamını gösterir”.
Korimako, 21 Mart 2024'te NASA'nın Virginia'da bulunan Wallops Adası Uçuş Tesisi’ndeki bir Rocket Lab Electron roketiyle, Mola 6U CubeSat'ın bir parçası olarak alçak Dünya yörüngesine fırlatılmıştır. Mola’nın Rocket Lab'ın Birleşik Devletler'nden Ulusal Keşif Ofisi için gerçekleştirdiği ilk fırlatma olmasına rağmen, Yeni Zelanda-Birleşik Devletler havacılık şirketi daha önce Yeni Zelanda'nın Mahia Yarımadası'ndan dört Ulusal Keşif Ofisi görevi gerçekleştirmiştir.
Deniz Kuvvetleri Lisansüstü Okulu, Korimako'yu “yer istasyonu düğümü başına indirme kapasitesini ölçmek için bir işaret uzay araştırma aracı” olarak tanımladı. Özellikle Mola, bir X-bant SDR kullanarak ‘görüntü ve fonksiyonel veri’ gönderen uyduyla bir terahertz görüntüleme kamerası içermektedir. 2020’deki bir Deniz Kuvvetleri Lisansüstü Okulu sunumu, bu kameranın da Otter CubeSat'ın bir parçası olduğunu gösteriyor. Okulun Uzay Sistemleri Akademik Grubu geçici başkanı Wenschel Lan, bu araştırmanın amacını açıklarken “geliştirdiğimiz yetenek, suda neler olup bittiğini görebilmek için uzay katmanına sensörler eklemektir... Bu sadece bir kamera değil, uzaydan algılayabileceğiniz ve sonra neler olduğunun resmini çizmeye yardımcı olabilecek birçok farklı fenomenoloji” demiştir. 2020 ABD Donanması basın bülteninde, “Yeni nesil terahertz görüntüleme, güneşin aydınlattığı metal olmayan katıların içinden görebilme yeteneğine sahip olacak” denmektedir. Lan, bunun “daha az güç gerektiren bir röntgen cihazı gibi” olduğunu ifade etmiştir.
Deniz Kuvvetleri Yüksek Lisans Okulu, geliştirme sürecinde FlatSatNet denilen bir test platformu kullanarak uzay araştırma cihazlarından en azından biriyle uzaktan bağlantı kurdu. Bu test ekipmanıyla araştırmacılar, uzay araştırma cihazı Yüksek Lisans Okulu’na gönderilmeden ve CubeSat'a bağlanmadan önce, farklı yazılım bileşenlerinin etkileşim kurmasına olanak tanıyan yazılım arayüzleri geliştirdi.
Uzay Sistemleri Akademik Grubu fakülte araştırma görevlisi olan Giovanni Minelli, bu yeteneğin “müttefik hükümetlerin küçük uydu programları arasındaki işbirliğini maksimuma çıkarmak için okyanuslar ötesinde eş zamanlı geliştirmenin gerçekleşebileceği örneğini oluşturduğunu" ifade etmiştir.
DefenseScoop'a göre Mola ve Otter CubeSats; Ulusal Keşif Ofisi'nin ‘yüksek yörünge rejimlerinde az sayıda büyük ve pahalı istihbarat toplama uydusu konuşlandırmaktan’, ‘alçak Dünya yörüngesine yüzlerce daha küçük sistem fırlatmaya’ geçişinin bir parçasını oluşturur. Bu geçiş, hipersonik füze sistemleri de dahil olmak üzere ‘gelişmiş füze tehditleri’ için güvenli iletişim il beraber uyarı ve takip becerileri sağlama amaçlı yüzlerce uydudan oluşan bir ağ olan Pentagon'un Gelişmiş Savaşçı Uzay Mimarisi'nin geliştirilmesiyle uyuşmaktadır. Geçen yılın başlarında Rocket Lab, Gelişmiş Savaşçı Uzay Mimarisi için on sekiz uydu sağlamak üzere 515 milyon dolarlık bir prototip anlaşması kazandı.
Gelişmiş uydu mimarisinin yaygınlaşmasının bir faydası, ABD tarafından düşman olarak belirlenen unsurlara karşı ağ dayanıklılığının artmasıdır. Ulusal Keşif Ofisi Direktörü Chris Scolese, geçen Ekim ayında Washington DC'deki Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde bu görüş açısını şöyle açıklamıştır: "Biliyorsunuz ki Rusya ve Çin gibi ülkeler uyduları etkisiz hale getirebilecek ASAT'lar [uydu karşıtı silahlar] geliştirdi. Yani yüzlerce uydunuz varsa, bu çok daha karmaşık bir hal alır."
NZDF, Auckland'ın kuzeyindeki Whangaparāoa Yarımadası'nda bulunan bir UHF, S ve X bant yer istasyonundan Korimako ve Tui’yi izler ve bunlarla etkileşime girer. UHF 300 MHz ile 3 GHz arasındaki frekansları kapsarken, S-bandı 2 ile 4 GHz arasını ve X-bandı ise yaklaşık 8 ile 12 GHz arasını kapsar.
Muhtemelen Army Bay'deki NZDF eğitim tesisinde bulunan istasyon, Beş Göz Uluslararası Küçük Uydu Komuta ve Kontrol Ağı'nın (ISC2N) bir parçasıdır. Ağ; Avustralya, Adelaide’de Savunma Bilim ve Teknoloji Grubu tesisinde bulunan bir UHF ve S-bant istasyonunu ve Birleşik Krallık, Portchester’de bulunan Savunma Bilim ve Teknoloji Laboratuvarı Portsdown West'te bulunan bir S- ve X-bant istasyonundan oluşmaktadır. Uluslararası Küçük Uydu Ağı'nın 'önemli bir katılımcısı'; ABD Savunma Bakanlığı tarafından desteklenen ve Deniz Kuvvetleri Lisansüstü Okulu tarafından işletilen, Birleşik Devletler genelinde küçük uydu görevleri için on yer istasyonundan meydana gelen MC3 (Mobil Küp Uydu Komuta ve Kontrolü) adlı ağdır.
Mola ve Otter'ın 'misyon hedefi'; 'araştırma ve geliştirme yoluyla, giderek daha rekabetçi bir uzay ortamında koalisyon avantajlarını artıran bir FVEY federe uzay sistemini 2025’e kadar göstermektir' (orijinal vurgu). Minelli'ye göre “büyük vizyon”; Beş Göz ülkelerinin “karşılıklı uzay tabanlı ve yer tabanlı altyapı” geliştirmesidir.
Beş Göz ülkeleri zaten karşılıklı altyapıya sahiptirler. Örneğin Snowden belgelerinin ortaya çıkardığı gibi; 2009’da Waihopai Vadisi'ndeki Hükümet İletişim Güvenlik Bürosu gözlem istasyonu, uydular arasında iletilen ele geçirilen iletişimlerden büyük ölçekli içerik ve meta veri toplamaya başladı. Asya-Pasifik bölgesinden elde edilen bu 'tam veri', Beş Göz ittifakı genelindeki istihbaratçıların erişebildiği NSA'nın XKEYSCORE sistemine gönderildi.
Ancak Yeni Zelanda'nın Ulusal Keşif Ofisi için araştırmaları; ülkenin ortak sinyal istihbarat altyapısının ötesine geçerek ABD ordusu için uydu görüntüleri toplama, paylaşma ve analiz etme yönünde ilerlediğini öne sürmektedir.
Samuel Hume, Londra'da yaşayan bağımsız bir gazeteci ve öğretmendir. Derlenen makalelerine Substack hesabından erişilebilir.
