74 yaşındaki Shivmuni Singh, gözle görülür bir şaşkınlıkla, “Demokratik bir hükümet nasıl böyle bir şey yapabilir?” diye sordu. Ülkenin doğusundaki Bihar eyaletinin Buxar bölgesindeki bir köyden başlayan ve Delhi’nin dış mahallelerinde bir tren istasyonunda bir gece geçirmeyi de içeren iki günlük yolculuğu, başkentin merkezini kuşatan barikatlarda son bulmuştu. 18. yüzyıldan kalma bir astronomi gözlemevi olan ve resmen eylem alanı olarak belirlenmiş Jantar Mantar’a yaklaşık 2,5 kilometre mesafedeydi. Durdurulduğu barikatta en az 200 polis memuru bulunuyordu.
10 Ekim’de Cockroach Janata Party (CJP, Hamam Böceği Halk Partisi), Delhi’de bir eylem çağrısı yaptı. Hindistan hükümetini halka karşı hesap verebilir kılmayı amaçlayan, gençlerin öncülüğündeki CJP, bu yaz ortaya çıktı ve o günden beri muazzam bir ivme yakaladı. Çağrının hedefindeki isim, Seçim Komisyonu Başkanı Gyanesh Kumar’dı; Kumar, seçmen listelerinde yürütülen Özel Yoğunlaştırılmış Revizyonu (SIR) hukuka aykırı biçimde uygulamakla suçlanıyor. Birçok kişi de bu uygulamanın azınlık topluluklarını ve muhalefet seçmenlerini hedef almak için kullanıldığını öne sürüyor. SIR şimdiden 130 milyon seçmeni listelerden çıkardı; birkaç eyaletteki muhalefet partileri de sürecin Narendra Modi’nin Bharatiya Janata Partisinin (BJP) son seçimleri kazanmasına yardımcı olduğunu söylüyor.
Singh, CJP’nin kurucusu Abhijit Dipke’nin internette paylaştığı videoları ilk kez, hareketin temmuz ayında sınav sorularının sızdırılmasına karşı öncülük ettiği öğrenci eylemleri sırasında izlemişti. Dipke, 30 yaşında, Dalit kökenli bir üniversite mezunu. Bu kitlesel eylemler Z kuşağından birçok genci etkilemiş ve Modi’nin eğitim bakanının istifasına yol açmıştı. Bu, Modi’nin iktidara geldiğinden bu yana geçen 12 yılda kabinede gerçekleşen yalnızca ikinci istifaydı ve BJP hükümetinde baskıya karşı nadiren görülen bir esnekliğin belirtisiydi.
10 Ekim’de karşılaştığımızda Singh, “Dipke gençlerin hepimizin adil seçim hakkı için eylem yapacağını söylediği an, destek vermek için gelmek istedim,” dedi. “Babam bağımsızlık için savaşırken hapse giren bir özgürlük savaşçısıydı. Dolayısıyla ülkenin meseleleri için ses çıkarmak bizim kanımızda var.” Singh, çok katmanlı barikatları atlatıp başkentin yönetim merkezine girebilen bir avuç eylemciden biriydi.
Biz konuşurken tepemizde bir gözetleme insansız hava aracı süzülüyordu. Polis birlikleri sık sık yüksek sesle düdük çalarak, coplarını yola vurarak ve kordonun önceki katmanlarını gizlice geçmeyi başaran öğrencileri panik içinde kovalayarak harekete geçiyordu. Polis Singh’e her yaklaştığında, o da rahat bırakılmak için ellerini kaldırıyordu ve polisler yaşına saygısından yumuşuyordu. Diğer eylemciler bu kadar şanslı değildi. Birçoğu, eylemcileri gözaltı merkezine götürmek üzere yakınlarda bekleyen halk otobüslerine sürüklenip itilerek bindirildi. Singh, Indira Gandhi’nin başbakan olarak temel hakları askıya aldığı 1975 ile 1977 arasındaki döneme atıfta bulunarak, “Olağanüstü Hal dönemini pek hatırlamıyorum,” dedi. “Ama sanırım böyle bir şeydi.”
Birçok kişi Modi hükümetinin CJP eylemlerine verdiği tepki ile Indira Gandhi’nin Olağanüstü Hal dönemi arasında paralellikler kuruyor. Modi’nin iktidarının, 2014’ten bu yana muhalefete ve demokrasiye yönelik çok sayıdaki saldırısı göz önüne alındığında, “ilan edilmemiş bir Olağanüstü Hal” olarak nitelendirilmesi ilk kez olmuyor. Yine de 10 Ekim’de Delhi’de yaşananlar, yani demokratik hakları pervasızca hiçe sayan devasa güvenlik operasyonu, kamuoyunun gözünde ciddi bir tırmanışa işaret etti. Bu, Modi’nin Olağanüstü Hali’nin vites yükseltmesiydi. Bir zamanlar yalnızca akademisyenlere ve siyasi yorumculara özgü bir iş olan Modi’yle Indira Gandhi’yi karşılaştırma, artık Singh gibi sıradan vatandaşlar için de apaçık bir gerçek.
Planlanan eylemden bir gün önce Hindistan Yüksek Mahkemesi, hükümetin kısıtlamalarının “sinek öldürmek için balyoz kullanmaya” benzeyip benzemediğini sormuştu. Aralarında Hindistan yönetimindeki Keşmir’de terörle mücadele görevlerinde ve solcu isyancılara karşı yürütülen harekatlarda yer almış olanların da bulunduğu yaklaşık 23 bin güvenlik personeli Delhi’de görevlendirildi. Başbakanın konutunu, çoğu büyük ülkenin büyükelçiliklerini ve Yüksek Mahkemeyi kapsayan dört kilometrekarelik bir alanda internet hizmetleri kesildi. Günde 6 milyondan fazla insanı taşıyan bir sistemdeki istasyonların beşte biri olan 57 metro istasyonu hükümet emriyle kapatıldı. Hindistan’ın en yoğun tren istasyonlarına giden yaklaşık 250 tren seferi de iptal edildi.
Aralarında Jantar Mantar’daki eylem alanındakilerin de bulunduğu binlerce kişi önleyici tedbir kapsamında gözaltına alındı. Delhi’nin merkezindeki neredeyse her yola kurulan barikatlar, bölgeyi hayalet bir kasabaya dönüştürdü; sessizliği yalnızca toplanma, protesto veya yürüyüşlere karşı uyarılar yayınlayan hoparlörler ve silahlı polisleri taşıyan üstü açık araçların çılgın siren sesleri bozuyordu. Aynı gün, bir grup önde gelen vatandaş, Delhi emniyet müdürüne bir mektup yazarak, polis teşkilatının kısıtlamalar getirmek ve önleyici gözaltılar yapmak için yasayı kötüye kullandığını belirtti. Mektupta, “Vatandaşları, Vatandaşları, demokratik tercihlerini kullanmaktan ve taleplerini dile getirmek için barışçıl biçimde gösteri yapma ve toplanma yönündeki temel haklarından yararlanmaktan caydırmak, özellikle de polis teşkilatı tarafından gerçekleştirildiğinde, suç teşkil eden bir gözdağıdır. Bu, halkın bu uyarılara kulak vermemesi halinde ciddi önlemler alınacağı tehdidine eşdeğerdir” ifadeleri yer aldı.
10 Ekim’de gün batımına kadar 7 binden fazla kişi gözaltına alındı. Bu listede muhalefet partilerinden eski eyalet başbakanları, Yüksek Mahkemeden yürüyüş yapmayı planlayan avukatlar ve sadece eylemleri takip ederek işlerini yapmaya çalışan gazeteciler yer alıyordu. Dipke ve CJP’nin diğer liderleri, Delhi’ye indikleri tarifeli ticari uçağın içinden polis tarafından gözaltına alındı. Hindistan’ın diğer bölgelerinden başkente gitmeye çalışan öğrenciler, Delhi’den yüzlerce kilometre uzaktaki tren istasyonlarında gözaltına alındı. Delhi’nin güneyinde, Modi hükümetine karşı protesto geçmişi olan, Müslümanların çoğunlukta olduğu bölgelerde öğrenciler bir önceki gece boyunca gözaltına alındı. Bunların hepsi Modi hükümetinin iradesinin doğrudan bir yansımasıydı: Başkentin polisi doğrudan onun altındaki merkezi hükümete bağlıdır.
Ancak Modi yönetiminin hesap soran vatandaşlara karşı orantısız güç kullanması, yaşadığı paniği ve nelerin risk altında olduğunu da gösteriyor. BJP’nin son 12 yıldır Delhi’de ve Hindistan’ın büyük bölümünde siyasi iktidar üzerindeki hakimiyeti, Modi’yi güçlü, neredeyse ilahi niteliklere sahip ve bilgeliği sorgulanmaması gereken bir lider olarak gösteren imaj üzerine kuruldu. Modi ve hükümetiyle dalga geçen memler ve alaylarla dolu temmuz eylemleri, son on yıldaki diğer hükümet karşıtı eylemlerin hiçbir zaman başaramadığı şekilde bu imajda derin yaralar açtı. Hükümet, kamuoyunun alaylarına nasıl karşı koyacağını bilmediğini ortaya koydu ve ikinci bir raunda hazır görünmüyor. Daha da önemlisi, bu sefer Hindistan vatandaşları Modi hükümetinin meşruiyetini sorguluyor. Eylemciler ise 10 Ekim’de engellenmiş olsalar da yılmadan devam ediyorlar.
CJP’nin hikayesinde, gerek hükümetin tepkisinde gerekse hareketin isim seçiminde Kafkavari bir unsur var. CJP, Hindistan başyargıcının işsiz gençleri hamam böceklerine benzetmesinin ardından mayıs ayında bir parodi Instagram hesabı olarak ortaya çıktı. Modi’nin temmuz ayında eğitim bakanının istifası ile CJP’ye verdiği taviz, kötü yönetimin kabulü anlamına geliyordu – ve özellikle genç eylemcilerin gözünde, onun yenilmezlik imajını yerle bir etti. Başbakan, istifanın hareketi yatıştırmaya yeteceğini ummuş olabilir, ancak bu, hareketi daha da cesaretlendirdi. Şimdi, CJP Gyanesh Kumar’ın görevden alınmasını talep ederken, BJP hükümeti daha da zor bir ikilemle karşı karşıya. Tek bir istifa, başka her bakımdan tam denetimde olduğu düşünülen bir rejim için yalnızca bir istisna sayılabilirdi; ikinci istifa ise bütün iktidarın hesap vermeye çağrıldığı izlenimini yaratmaya tehlikeli ölçüde yaklaşırdı.
Seçim komisyonu başkanı, anayasal olarak herhangi bir siyasi partiyle ilişkisi olmayan ve yetkisinin iktidardaki hükümetinkinden üstün olması gereken bağımsız bir görevlidir. Gyanesh Kumar, seçim komisyonu başkanlığına Modi hükümetinin yasayı değiştirmesinin ardından geldi. Yapılan bu değişiklikle, komisyon üyelerini belirleyen üç kişilik kuruldan Hindistan başyargıcı çıkarıldı; kurulun diğer iki üyesi başbakan ve muhalefet lideri. Başyargıcın yerine kurulun üçüncü üyeliğine başbakanın aday gösterdiği bir kabine bakanı getirildi; bu da iktidar hükümetine kendi tercihlerini kabul ettirecek çoğunluğu sağladı ve makamın bağımsızlığının zedelenebileceğine dair açık bir işaret verdi.
BJP’nin yandaşı olarak görülen kötü şöhretli “Godi medyası”na bağlı Aaj Tak televizyon kanalından bir gazeteci, kısa süre önce yaptığı bir röportajda Pencap eyaletindeki potansiyel bir BJP siyasi müttefikine son eylemleri sordu. Müttefik, Kumar’ın istifa etmesi gerektiğini söyledi; bunun üzerine muhabir, öyle düşünüyorsa neden BJP ile ittifak kurmak istediğini sorarak karşılık verdi. Pencaplı siyasetçi, “İstifasını talep ediyorum çünkü hakkındaki iddia çok ciddi,” dedi ve “Ama siz Gyanesh Kumar ile BJP’nin bağlantılı olduğunu mu ima etmeye çalışıyorsunuz? Seçim Komisyonu BJP, BJP de Seçim Komisyonu mu demek istiyorsunuz?” sorularını yöneltti.
Seçim komisyonu başkanının istifasının Modi ve BJP’ye ve onların demokratik süreçleri ve kurumları nasıl baltaladıklarına doğrudan yansıyacağı açıktır. Bu, yapılan yanlışın üstü kapalı kabulü olacaktır ve yayınlarda rahatsız edici sorular hakim olacaktır: Hindistan son yıllarda özgür ve adil seçimler yapmadı mı? BJP Hindistan’ın birçok eyaletinde iktidara sadece hileyle mi geldi? Muhalefet, oylarının sistemli bir şekilde çalındığı yönündeki iddialarında haklı mıydı?
Modi için bu, ancak internet kesintileriyle, on binlerce güvenlik personelinin sahaya sürülmesiyle ve eylemlerin sönüp hafızalardan silineceği umuduyla dizginlenebilecek zor bir durum. Ne var ki muhalif seslerin korosu, kordonla çevrili eylem alanının ötesine, halihazırda olduğu gibi, yayılırsa tüm bunlar boşuna görünüyor.
10 Ekim’de Vicky Kumar, Jantar Mantar’a sadece 300 metre mesafedeki bir ticaret merkezi olan Connaught Place’e ulaşmayı başardı. Normalde kalabalık ve hareketli olan bölge, Delhi’nin geri kalanıyla bağlantısı kesildiği için o gün alışılmadık derecede sessizdi. Vicky, BJP’nin mirasını sahiplenmeye çalıştığı radikal özgürlük savaşçısı Netaji Subhas Chandra Bose’un resminin yer aldığı bir tişört giyiyordu. İnternet kesintisi, Delhi’nin batısından eylem alanına gelirken gözaltına alınan arkadaşlarıyla iletişim kurmasını engellemişti. “Arkadaşlarıma yardım edemediğim için hayal kırıklığına uğradım,” dedi. “Onlara dar geçitlerden geçerek kontrol noktalarını atlatabilecekleri bir yol gösterebilirdim.”
Jantar Mantar’a çıkan ana yollar olan Sansad Marg ve Janpath, omuz omuza duran polis duvarıyla tamamen kapatılmıştı. Vicky cesurca üzerinde “Ülkede yasadışı seçimler yapılıyor. Modi yasadışı bir başbakan” yazan bir döviz kaldırmıştı. Bana 28 yaşında olduğunu ve kamu sınavlarına hazırlandığını söyledi. “Yaptığım hata geçmiş seçimlerde BJP’ye oy vermekti,” dedi. “Bir daha kimsenin bu hatayı yapmamasını sağlamak istiyorum. 130 milyon ismin seçmen listelerinden silinmesi kabul edilemez.” Vicky de diğer eylemcilerle birlikte kısa süre sonra polis tarafından gözaltına alındı. Neredeyse her yarım saatte bir, adeta provası yapılmış bir rutin gibi polisler kasklarını ve fiberglas kalkanlarını takıp genç eylemcileri gözaltına almak için toplanan kalabalığın arasına dalıyorlardı. Eylemciler ürkütücü derecede boş ticaret merkezinin sokaklarına dağılıyordu: kimisi iri yarı polisleri geride bıraktığı için sevinçle, kimisi kaçış anını videoya çekmeye devam ederek, kimisi ise yakalanmaya çok yaklaştığı için korkuyla. Yakalananlar, onları Delhi merkezinin dışına taşıyan otobüslere bindirildi.
Temmuz ayında yine Jantar Mantar’da düzenlenen eylemler başlangıçta küçük çaplıydı. Ancak haftalarca sürdükçe, alanda yapılan konuşmalar da alanı süsleyen pankartlar, dövizler, afişler de viral oldu. 20 Temmuz’da öğrencilere yönelik polis vahşeti 4K video ile net bir şekilde kaydedildi ve canlı yayınlandı. Bu durum eylemlere daha fazla genci çekti. Gençler kendi kuşaklarının araçlarını ve dilini kullanıyordu: mesajları küfürlü, saygısız ve Modi ile açıkça alay eden nitelikteydi, çevrim içi ortamda da kontrolsüz biçimde yayıldı. Anlatıyı otoriter şekilde kontrol altında tutan ve çevrim içi varlığını ustaca yöneten lider, birdenbire utanç verici ve “havalı olmayan” bir figür haline geldi. Hükümetin alay eden gençleri yatıştırmak için sosyal medyada gösterdiği çabalar ters tepti. Modi, Z kuşağına doğrudan hitap etmek için kısa video klipler paylaşmaya başladı ve bakanları da onu desteklemek için öne çıktı – kimisi öğrencileri ikna etmeye çalışırken, kimisi azarlıyordu – ancak hiçbirine inanılmadı, hepsiyle alay edildi. Delhi’nin merkezinde uygulanan internet kısıtlamaları ve gözaltılar, 10 Ekim’in 20 Temmuz’daki gibi bir tepki dalgasını tetiklemesini engelledi. Jantar Mantar, üç ay önceki şenlik havasındaki eylem alanından çok uzaktaydı.
“Aslında biraz hayal kırıklığına uğradım,” dedi yalnızca adının kullanılmasını isteyen Rocky. “Çok kalabalık olur sanmıştım. Belki dayak yerim, belki de biber gazının nasıl bir şey olduğunu görürüm diye düşünmüştüm.” 22 yaşındaki Rocky, Batı Bengal’deki Durgapur bölgesinden iki günlük yolculuk yaparak gelmişti. Bu eyalette 2026’nın başlarında seçmen listelerinden 9 milyondan fazla isim silinmiş ve bu silme işlemlerinin BJP’nin eyalette ilk kez iktidara gelmesini sağladığı yönünde iddialar ortaya atılmıştı. Rocky’nin arkadaşlarının ve akrabalarının çoğu oy kullanamamıştı. Gününü Connaught Place’te boşa geçirmiş olsa da eylemlerin yeniden başlaması ihtimaline karşı şehirde kalmaya kararlıydı. Eylemlerden bir gün önce Delhi Polisi, kısıtlamaların “gerekçesini” ayrıntılarıyla anlatan bir basın açıklaması yayınladı. Açıklamada, son eylemlerdeki deneyimler nedeniyle CJP’ye toplanma ve eylem izni verilmediği belirtildi. Hükümet, Delhi’nin merkezindeki acımasız önlemleri meşrulaştırmak için Yüksek Mahkemeye de aynı açıklamayı yapmıştı.
Delhi Polisi X platformunda, önceki eylemler sırasında eylemcilerin karıştığı az sayıdaki şiddet olayını gösteren bir video paylaştı; oysa o eylemler ezici çoğunlukla barışçıl geçmişti. Video, polisin bol keseden dağıttığı dayağı, gözaltıları, biber gazını ve saçmalı silahları işine geldiği gibi görmezden geliyordu. Eğitim bakanının istifasının ardından hükümetle yaşanan yumuşamayla birlikte, CJP’li eylemcilere açılan tüm davalar temmuzda geri çekilmişti. Buna karşın, Yüksek Mahkeme o dönemdeki polis aşırılıkları ve kadın eylemcilere yönelik tacizle ilgili soruşturmayı halen takip ediyor.
Hükümetin eylemcileri yıldırmak için başvurduğu bir başka mekanizmayı ise destekçi kitlesi ve BJP kadroları ile Hindu sağıyla bağlantılı pek çok kişi ve örgüt oluşturuyor. “Buraya Delhi Polisini desteklediğimizi söylemeye geldim,” dedi Ravindra Singh, namı diğer Govinda Hindu, 10 Ekim’de Delhi’nin merkezinde onunla görüştüğümde. “Bu hainlerin eylem izni yok.” Herhangi bir örgüte bağlı olmadığını iddia etse de, BJP’nin sıkça tekrarladığı söylemleri kullanıyordu. “Önce eğitim bakanının istifasını istediler. Şimdi Seçim Komisyonunun peşindeler. Sıradaki, başbakanımızın istifası olacak.” Ravindra, Connaught Place’te toplanan çok sayıda sağcı karşı eylemci grubundan birinin içindeydi. Bu gruplar gün boyu kalabalık halde slogan atmalarına rağmen büyük oranda gözaltına alınmadı. Oysa polis, bölgede her türlü sivil toplanmayı yasaklayan ceza kanunu hükümlerini devreye sokmuştu.
Gün boyunca polis sessizce izlerken erkekler ve bir kadın orada bulunan yüzlerce gazeteci ve içerik üreticisinin oluşturduğu kalabalığa bağırıp çağırdı. Kadın, üzerinde “Hamam Böceklerini Ezin” yazan bir tişört giymişti; bu, muhalefet lideri Rahul Gandhi’nin yakın zamandaki “Ataerkilliği Ezin” sloganına bir karşı gönderme olsa gerek. “Hainler”, “millet karşıtları”, “solcular” ve “Hindu karşıtları” sözleri sıkça haykırılıyordu.
Ravindra, son yıllarda Nepal ve Bangladeş’te iktidardaki rejimleri deviren devrimlerle paralellikler kurarak CJP’nin anarşi yaratmak istediğinden bahsetti. Bu durum, BJP’nin eylemleri itibarsızlaştırmak ve bastırılmalarını meşrulaştırmak için sosyal medyada paylaştığı söylemleri birebir yansıtıyordu. Benimle konuştuktan dakikalar sonra Ravindra ve arkadaşları, polis izlerken eylemcileri yakalarından sürükleyip yere iterken ve bazı gençlere defalarca yumruk atarken görüntülendiler. Saldırıya karışan dört kişi, ancak videolar internette milyonlarca izlenmeye ulaştıktan sonra, akşam geç saatlerde gözaltına alındı.
Şu anda sağın söylemi hem çevrim içi hem çevrim dışı pek alıcı bulmuyor. BJP de sürekli internette yaşayan kuşak üzerindeki etkisinin azaldığının farkında gibi. 2014 ile 2018 arasında “kentli Naksalitler”, “tukde-tukde çetesi” ve “andolan jeevi” gibi sözler, yani solcular için ve hükümeti sorgulamaya cüret eden herkes için kullanılan aşağılayıcı terimler, bizzat Modi’nin de azımsanmayacak katkısıyla gündelik siyasi sohbetin diline girdi. Muhalefet zamanının ve enerjisinin büyük bölümünü bu aşağılamaları savuşturmak ve onlara karşı kendini savunmakla harcadı; hep savunmada kaldı. Ama 2026’nın ortasında Modi, kendisini eleştirenleri “dimagi Naksalitler”, yani aşırı solcuların zihniyetine sahip insanlar diye damgalamaya çalıştığında, bu ne sağın hayal gücünü harekete geçirdi ne de hedef alınanları yıldırdı. Tersine, bu terim Z kuşağından birçok eylemci için bir onur nişanına dönüştü.
BJP için daha da kötüsü, CJP eylemlerinin ilk dalgası ve sonrasındaki çevrim içi etkileşimler, soldaki sesini çıkaran yeni nesle bolca alan, izlenme, beğeni ve yorum kazandırdı. 2014 ile 2026 arasında Hindistan’da sol hızla geriledi. Bugün, yaklaşık 50 yıldır ilk kez hiçbir Hindistan eyaletinde sol bir hükümet iktidarda değil. Ülke parlamentosunda solu temsil eden yalnızca sekiz milletvekili var. Buna karşın, CJP eylemlerinin en karizmatik yüzlerinden biri, Hindistan Komünist Partisi (Marksist-Leninist) Kurtuluşun öğrenci kolu olan Tüm Hindistan Öğrenci Derneğinin (AISA) lideri Neha Bora’dır. Birçok sol lider gibi o da çekinmeden dobra dobra konuşuyor ve fikirlerini açıkça dile getiriyor; bu dil artık dijital alanda karşılık buluyor. Modi’ye faşist demek, eylemlerdeki konuşmaların bir parçası haline geldi.
Cumartesi öğleden sonra bir ara, Connaught Place’teki açıkça sağcı olan karşı eylemci grup, biri başörtülü iki Müslüman kadını fark etti; kadınlar o sırada gazetecilerle ve içerik üreticileriyle konuşuyordu. Grup ikisini çevreleyip onlara sataştı, hatta CJP eylemlerinin “yüzde 60’ının bu insanlardan oluştuğunu” iddia etti. Kadınlardan biri daha sonra bana, kendisine ve arkadaşına yönelik gözdağına ve görünürdeki tehlikeye rağmen “Hiç korkmadım,” dedi. “Onların bu Hindu-Müslüman muhabbeti sıkıcı ve bayat.” Bu durum, Hindu sağının İslamofobiyi korkunç ve etkili bir silah olarak kullandığı son yıllardan keskin bir kopuştu. Kadın, Connaught Place’e ulaşmak için birden fazla barikatı atlatmıştı. “Tutuklanma korkusuna rağmen buraya geldim çünkü evde iki yaşında bir oğlum var. Onun geleceği için şimdi konuşmam gerekiyor.”
11 Ekim’de Modi, sosyalist lider Jayaprakash Narayan’ın doğum yıldönümünde bir anma paylaşımı yaptı. Narayan özellikle Indira Gandhi’ye muhalefetiyle tanınıyordu ve Olağanüstü Hal döneminde Delhi Polisi tarafından hapsedilmişti. Modi, “Olağanüstü Hal dönemindeki korkusuz sesi de kayda değerdi,” diye yazdı. Paylaşımın altındaki yorumların çoğu bu bariz ironiye dikkat çekti; bu durum, anlatının Modi’nin elinden kaydığının bir başka örneği oldu. Aynı gün, Yüksek Mahkeme, merkezi hükümete, Delhi Polisine ve Delhi Metro Demiryolu Şirketine, toplu taşımada tam kısıtlamalara ilişkin mahkeme kararlarını ihlal ettikleri için neden mahkemeye saygısızlık suçlamasıyla yargılanmamaları gerektiğine dair yanıt vermeleri için tebligat gönderdi. Mahkeme ayrıca eylemler sırasında şiddete uğrayan avukatların başvurularını dinledi ve internet ile metro hizmetlerinin yeniden başlatılmasına hükmetti.
Delhi genelinde irili ufaklı çok sayıda eylem hafta sonu ve pazartesi günü de devam etti. Muhalefet kendi yürüyüşlerini düzenledi ve özellikle soldan gelen öğrenci grupları Connaught Place’te eylem yapmanın bir yolunu buldu. CJP’nin yeni bir eylem için resmi izin ve tarih almak üzere polisle görüşmesinin ardından, 12 Ekim’de Delhi Polisi Jantar Mantar’ın eylem alanı statüsünü kaldırdı. Bunun yerine, tümü Delhi’nin merkezinin dışında kalan ve iktidar koridorlarından uzak üç yeni eylem alanı belirlendi.
Shivmuni Singh için artık çok geçti. Polis tarafından gözaltına alındıktan sonra trenle Bihar’a dönmüştü. “Ama her şeyi YouTube’dan takip ediyoruz,” dedi telefonda. “Polisin gundagirisine,” yani zorbalığına, “dair bütün videoları izliyoruz.” Singh, “yakında eylemler için geri dönmeyi, bu sefer çok daha fazla insanla gelmeyi” planlıyordu.
Mohit M Rao, Delhi merkezli bağımsız bir gazeteci. İnsan hakları, hukuk ve çevre üzerine yazıyor.
